AİLE TUTUMLARI
Peki; bu aile tutumları nelerdir?
1-Otoriter Anne -Baba tutumu
2-Serbest Anne –Baba tutumu
3-Aşırı koruyucu Anne- Baba tutumu.
4-İlgisiz – kayıtsız Anne- Baba tutumu
5-Dengesiz Anne- Baba tutumu
6-Reddedici Anne- Baba tutumu
7-Mükemmelliyetçi Anne – Baba tutumu
8-Güven verici, destekleyici Anne –Baba tutumu
1- OTORİTER ANNE BABA TUTUMU
Çocuğunu belirli bir ideal peşinde ve belirli kalıplar içinde adeta küçük bir yetişkin yapma çabasıyla yetiştirmeye çalışan anne babalardır.
Çocuğun davranışları katı standartlarla değerlendirilir. Hata ve yanlış yapma hakkı yoktur.
Çocuktan kurallara sorgulamadan uyması beklenir.
Anne Baba isteklerinden ödün vermez. Çünkü onlar hep haklıdır.
OTORİTER BİR AİLEDE YETİŞEN ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ:
- Stresli ,tedirgin çocuklardır.
- Kendine olan güveni hemen hemen yok gibidir.
- Sessiz çekingen başkalarının etkisinde kolayca kalabilen çocuklardır.-
- Sürekli eleştirildiği için aşağılık duygusu geliştirebilir.
- Dıştan denetimlidirler. Kendi başlarına karar veremezler. Dışarıdan birinin onu yönlendirmesini beklerler.
- Tam tersi çocuk isyankar olabilir. Çünkü çocuk otoritenin olmadığı yerde fırsat bulup yanlış davranışlara yönelebilir.
2- SERBEST ANNE BABA TUTUMU
Çocuğun başına buyruk yetişmesi, dilediğince davranması ve çocuğun üzerinde aile denetiminin olmaması vardır. Çocuğun aşırı hareket serbestliği vardır. Kendisine ve çevresine zarar verecek davranışlarda bile denetimden uzaktır. Çocuğun nerede duracağı belirlenmemiştir.
Kural tanımayan bu çocuklar okullardaki karşı karşıya kalınca hayal kırıklığına uğramaktadırlar. Bir müddet sonunda anne babalarını denetim altına alırlar. Şımarık olurlar. Her ortamda istediklerini elde ettikleri için doyumsuzdurlar. Bu serbest tutumlar ev içinde geçerli olduğu gibi ev dışında da geçerlidir.
SERBEST TUTUMLA YETİŞEN ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ:
- Devamlı birilerinden hizmet beklerler.
- Her istediklerinin yapılmasını beklerler.
- Okuldaki kurallarla karşı karşıya kaldıklarında hayal kırıklığına uğrarlar.
- Diğerlerinin dikkatini çekmeye çalışırlar.
- Bencil ve saygısızdırlar.
- İstedikleri buyruk niteliği taşımaktadır.
- Toplumun vermediği hakları kendilerine tanımaya çalışırlar.
3- AŞIRI KORUYUCU ANNE BABA TUTUMU
Çocuğa gereğinden çok özen gösterirler. Koruyucu tutum daha çok anne ve çocuk arasında gözlemlenir. Çocuk yerine her türlü kararı aile alır. Bu anne babalar çocuklarını el bebek gül bebek büyütürler. Genellikle bu tür çocuklar erken konuşup geç yürürler. Aile tarafından çocuğun her çağrısına cevap verilir. Çocuk cam bir fanus içinde büyütülür. Çocuğun gelişimine göre davranmasına fırsat verilmez. Aşırı koruyucu anne, çocuğuyla öyle bütünleşir ki onun büyüdüğünü ve olgunlaşabildiğini asla kabul etmez.
KORUYUCU TUTUMLA YETİŞEN ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ:
- Aşırı bağımlı özgüveni gelişmemiştir.
- Sosyal gelişimi zedelenmiştir.
- Toplum tarafından kabulü zorlaşır.
- Kendini gruba kabul ettirmek için isyankar olabilir.
- Tek başına kararlar alamazlar.
4- İLGİSİZ, KAYITSIZ ANNE BABA TUTUMU
Çocuğun davranışları karşısında ilgisiz davranışlar sergileyen anne babalardır. Bu aileler için çocuğun varlığı ile yokluğu belli değildir. Çocuk anne babayı rahatsız etmedikçe çocukla ilgili problem yoktur. Eğer çocuk rahatsız ederse o zaman çocukla ilgili gündem oluşur. Bu gündem daha çok şikayetle ilgilidir. Çocuk fiziksel ve duygusal yalnızlığa itilir. Çocuğun hareketlerinin görmezlikten gelinerek dışlanması söz konusudur. Anne Baba çocuk arasında iletişim kopukluğu vardır. Çok çocuklu ailelerde görülme sıklığı daha fazladır.
İLGİSİZ,KAYITSIZ TUTUMLA YETİŞEN ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ:
- Çocuk dikkat çekmek için etrafına zarar verebilir.
- İnsanlarla ilişki kuramaması sonucu sosyal gelişmesinde gecikme ve saldırganlık sergileyebilir.
- Sözlü iletişim yetersizliğinden dolayı dil gelişiminde gecikme ,konuşma bozuklukları ortaya çıkabilir.
- Özgüven sorunu yaşar.
- Hayattan ve kendisinden beklentisi olmaz.
5- DENGESİZ VE KARARSIZ ANNE BABA TUTUMU
Üç ana başlıkta incelersek:
-Anne veya Babanın kendi içerisindeki tutarsızlık
-Anne ve Babanın kendi aralarındaki tutarsızlık
-Aile büyükleriyle yaşanan tutarsızlık
DENGESİZ VE KARARSIZ TUTUMLA YETİŞEN ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ:
- Aşırı isyankar yada aşırı boyun eğici olabilirler
- Büyüdüklerinde karşısındaki insanlara zor güvenirler.
- Kaygılı ,güvensiz bir kişilik sergileyebilirler
- Tutarsız bir kişilik sergilerler
- Karar vermekte güçlük yaşarlar
6- MÜKEMMELİYETÇİ ANNE BABA TUTUMU
Çocuklarından her şeyin en iyisini beklerler. Kendi gerçekleştiremedikleri şeyleri çocuklarının gerçekleştirmesini isterler. Çocuklarının kapasitesini zorlarlar. Çocuklarından yüksek başarı beklerler. Örneğin iyi yüzmeli, iyi resim yapmalı, iyi konuşmalı, herkesin parmakla göstereceği örnek davranışlar sergileyen bir çocuk olmalıdırlar. Anne ve babaların kuralları ve kalıpları vardır. Çocuklar bu kurallara uymak zorundadır.
MÜKEMMMELİYETÇİ AİLELERDDE YETİŞEN ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ:
- Aşırı titiz yada tam tersi dağınık çocuklardır
- Kendilerine güvenleri yoktur.
- Başarısızlığa uğradıklarında kolaylıkla hayal kırıklığına uğrarlar.
- Yanlış yapmaktan korkarlar
- Okuldaki sıraları hep derli toplu, ders aralarında ödev yapan ,grup çalışması gerektiğinde hep şikayet eden, bir işi yapmak için günler öncesi çalışmaya başlayan çocuklardır.
7- REDDEDİCİ ANNE BABA TUTUMU
Çocuğa farkına varmadan sevgi, merhamet, sıcaklık ve şefkat verilmez. Daha çok çocuğun başaramadıkları üzerinde durulur ve çocuk yoğun eleştiri alır. Çocuğun iyi ve olumlu yönleri üzerinde durulmaz.
REDDEDİCİ TUTUMLA YETİŞEN ÇOCUKLARIN ÖZELİKLERİ:
- Kaygılı ve güvensizdirler.
- Tutarsız bir kişiliktedirler
- Suç işlemeye meyillidirler.
- İnsanlarla iyi ilişkiler kuramazlar, arkadaş bulmada zorlanırlar.
- İnsan haklarına saygı göstermezler.
8- GÜVEN VERİCİ, DESTEKLEYİCİ ANNE BABA TUTUMU
Anne baba çocuğunu olduğu gibi kabul edip destekler. Çocuklarına karşı sevgi doludurlar. Çocuğun ilgilerini ,yeteneklerini göz önünde tutarak yeteneklerini gerçekleştirebileceği ortamlar hazırlarlar. Anne baba birbirlerine ve çocuğuna olan duygularında acık davranır. Aile içinde güven ve şeffaflık vardır. Anne babalar çocuklarına karşı hoşgörülüdürler. Onları desteklerler. Çocukları ile ilgili karar alırken seçenekler sunarlar. Anne ve baba çocuğa davranışıyla iyi bir modeldir. Çocuklarından görmek istemedikleri davranışı kendileri de yapmak istemezler. Çocuğa şiddet ve duygusal yaptırım gücü yerine anlatarak ikna etmeye çalışırlar.
GÜVEN VERİCİ AİLELERDE YETİŞEN ÇOCUKLARIN ÖZELLİKLERİ:
- Sosyalleşmiş işbirliğine giren çocuklardır.
- Arkadaş canlısı ve duygusaldırlar.
- Sosyal açıdan dengeli ve mutlu bireylerdir.
- Öz güvenleri yüksek ve sorumluluk sahibidirler.
- Kendilerine ve başkalarına güvenirler.
- Yaratıcı ve bağımsızdırlar.
- Kurallara ve otoriteye saygı duyarlar.